Sứ mệnh của gốm Luy Lâu

Nâng tầm giá trị văn hoá việt

Làm sống lại dòng gốm 2000 năm tuổi và 300 năm thất truyền. Gốm Luy Lâu gắn liền với tên một tòa thành cổ Việt Nam trong thời Bắc thuộc hơn 2.000 năm trước. Thành Luy Lâu từng là trung tâm chính trị, kinh tế – thương mại, văn hóa – tôn giáo lớn và cổ xưa nhất của người Việt.Gốm sứ cùng với đúc đồng là hai ngành nghề tiêu biểu của thời đại đó. Không hẹn mà gặp, chúng cùng hội tụ ở vùng đất đặc biệt Luy Lâu, và đều phát triển rực rỡ.

Sứ mệnh của gốm Luy Lâu

Nâng tầm giá trị văn hoá việt

Làm sống lại dòng gốm 2000 năm tuổi và 300 năm thất truyền. Gốm Luy Lâu gắn liền với tên một tòa thành cổ Việt Nam trong thời Bắc thuộc hơn 2.000 năm trước. Thành Luy Lâu từng là trung tâm chính trị, kinh tế – thương mại, văn hóa – tôn giáo lớn và cổ xưa nhất của người Việt.Gốm sứ cùng với đúc đồng là hai ngành nghề tiêu biểu của thời đại đó. Không hẹn mà gặp, chúng cùng hội tụ ở vùng đất đặc biệt Luy Lâu, và đều phát triển rực rỡ.

Lịch sử gốm Luy Lâu

Các cuộc khai quật gốm cổ Luy Lâu (hay còn gọi là gốm Dâu) ở khu vực như Nguyệt Đức, Thanh Khương, Bãi Định, Bãi Nổi, Hà Mãn…thuộc huyện Thuận Thành đã cho thấy nét nổi bật của dòng gốm này là một loại men lạ mắt phủ màu xanh ô-liu trầm ấm và trong vắt. Khi xem màu và chất liệu men của dòng gốm cổ Luy Lâu nhiều người liên tưởng đến màu xanh ngả bí của dòng gốm Thiệu Dương, Thanh Hoá. Thậm chí, nhiều sản phẩm của dòng gốm này khiến ta dễ nhầm lẫn. Nhà sử học Dương Trung Quốc cho rằng: “Dòng gốm Thiệu Dương, Thanh Hoá xuất hiện vào khoảng thế kỷ thứ ba trước Công nguyên nên có lẽ gốm cổ Luy Lâu cũng đồng niên đại như vậy. Đây là dòng gốm phát triển có niên đại cách đây đã trên dưới 2000 năm”.

Cho đến nay, những sản phẩm gốm cổ Luy Lâu vẫn được coi là sản phẩm mẫu mực của dòng gốm dân gian rất đậm nét tồn tại trong xã hội cổ đại nước ta, tiêu biểu cho dòng gốm bản địa ở phương Nam. Xưa kia các nghệ nhân làm gốm cổ Luy Lâu đã có một trình độ kỹ thuật cao. Sản xuất gốm được làm trên bàn xoay là một thớt gỗ tròn dưới trục quay cắm xuống đất. Kỹ thuật của bàn xoay là một miệng đất dẹt hình đĩa dùng cân đáy, sau đó lấy một thỏi đất vê xếp vòng tròn cao lên dần, trên gần miệng vê đất dày hơn cho miệng đầy đặn. Cách tạo hình này giúp cho phần giáp giới giữa đáy và vòng đất đầu tiên không lưu lại một rãnh lõm.

Người đánh thức dòng gốm nghìn tuổi

Sau nhiều thăng trầm bể dâu, cùng sự biến mất của dòng sông Dâu cổ do bồi lắng, gốm Luy Lâu bị thất truyền từ thế kỷ 17. Phải 300 năm sau đó, đất Thuận Thành, Bắc Ninh (vùng Luy Lâu xưa) mới xuất hiện người có tâm phục dựng.

Nghệ nhân Nguyễn Đăng Vông đã đem hết tâm huyết và tài học để phục dựng thành công chất men gốm Luy Lâu, vốn được lấy từ các loại tro, thân cây dâu ở vùng Dâu – Keo. Đất làm gốm cũng là đất bãi vùng Dâu, thêm chút sỏi đá của rừng, vỏ sò điệp của biển, được thổi hồn bởi những nét họa điệu nghệ, được tôi luyện bởi kỹ thuật phơi, nung khéo léo, chuẩn xác.

“Chất men đó riêng biệt và duy nhất, chẳng giống men nào ở Việt Nam và trên thế giới. Gần 40 năm trong nghề của tôi, rồi qua các cuộc khai quật, hội thảo, nhà sử học Dương Trung Quốc cũng từng nói Gốm Luy Lâu đã trở thành thương hiệu lịch sử cách đây 2.000 năm. Sản phẩm gốm Luy Lâu đã được tham dự những sự kiện lớn APEC, WTO, được những khách hàng trong và ngoài nước mến mộ, đã xuất khẩu đi các nước Pháp, Đức, Nhật, Mỹ”.

Đến đời tôi đã được học hỏi từ rất nhiều nghệ nhân từ khắp các làng nghề Việt Nam, những kiến thức quý báu đó tôi tâm nguyện rằng, những ai yêu gốm thì hãy về với Luy Lâu chúng tôi sẵn sàng mở cửa, truyền dạy mỹ thuật, thiết kế, chế tác sản phẩm. Không như ngày xưa, các cụ sợ mất bản quyền nên giấu nghề, còn bây giờ đã có luật bản quyền, chúng tôi chẳng việc gì phải giấu cả để mọi người cùng biết giá trị của nó”, Nghệ nhân Nguyễn Đăng Vông, người sáng lập Công ty gốm Luy Lâu, chia sẻ tâm nguyện.

 

 

sản phẩm tiêu biểu của gốm Luy Lâu

Với biểu tượng là Núi Bài Thơ, Đầu rồng thời Lý, tứ linh Long ly quy phụng, Vua Lê Thánh Tông đề chữ trên núi Bài Thơ, hai chữ “Phúc-Thọ” trên Ngọc bình làm từ gốm Luy Lâu là tác phẩm tiêu biểu kết tinh sự khéo léo của nghê nhân với nền văn hóa lịch sử đặc sắc, hào hùng của người Việt .

sản phẩm tiêu biểu của gốm Luy Lâu

Với biểu tượng là Núi Bài Thơ, Đầu rồng thời Lý, tứ linh Long ly quy phụng, Vua Lê Thánh Tông đề chữ trên núi Bài Thơ, hai chữ “Phúc-Thọ” trên Ngọc bình làm từ gốm Luy Lâu là tác phẩm tiêu biểu kết tinh sự khéo léo của nghê nhân với nền văn hóa lịch sử đặc sắc, hào hùng của người Việt .

Đài gác đại hồng chung
Dáng việt trên nóc nhà đông dương

Đầu rồng gốm là sản phẩm độc đáo bậc nhất trong kiến trúc và gốm cung đình thời Lý – Trần.  Nó là biểu tượng của sự huyền biến âm dương, thể hiện khí chất của người quân tử cũng như quyền năng những bậc quý nhân. Ngày nay, tượng đầu rồng vẫn được đưa vào trang trí cho các công trình kiến trúc, hội họa, chạm, khắc nghệ thuật.

Đài gác đại hồng chung
Dáng việt trên nóc nhà đông dương

Đầu rồng gốm là sản phẩm độc đáo bậc nhất trong kiến trúc và gốm cung đình thời Lý – Trần.  Nó là biểu tượng của sự huyền biến âm dương, thể hiện khí chất của người quân tử cũng như quyền năng những bậc quý nhân. Ngày nay, tượng đầu rồng vẫn được đưa vào trang trí cho các công trình kiến trúc, hội họa, chạm, khắc nghệ thuật.

viTiếng Việt